Konsultá e señalnan pa
Embaraso – 0 pa 2 aña di edat
Víktima
- Señalnan di inseguridat di un beibi ku ainda no a nase
- Señalnan 0– 2 aña di edat
Outor
Sistema
Faktornan di riesgo i di protekshon
Faktornan di riesgo
- Faktornan di riesgo serka mayor(nan)
Faktornan di protekshon
Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Faktornan di riesgo i di protekshon
Faktornan di riesgo
- Faktornan di riesgo serka mayor i yu
Faktornan di protekshon
Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Faktornan di riesgo i di protekshon
Faktornan di riesgo
- Faktornan di riesgo serka edukadó i yu
Faktornan di protekshon
Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Hóben adulto 18-27 aña di edat
Víktima
- Señalnan di violensia den e relashon entre mayor i yu
- Señalnan general
- Señalnan teror íntimo ku riesgo di asesinato di pareha
- Señalnan di violensia den e relashon ku e pareha
Outor
- Violensia den e relashon entre mayor i yu
- Señalnan general
- Señalnan di violensia den relashon ku e pareha
- Señalnan teror íntimo ku riesgo di asesinato di pareha
Sistema
- Violensia den e relashon entre mayor i yu
- Violensia di pareha
Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Violensia di (èks) pareha
Víktima
- Señalnan kòntròl koersitivo/teror íntimo ku riesgo di asesinato di pareha
Outor
- Señalnan kòntròl koersitivo/teror íntimo ku riesgo di asesinato di pareha
Sistema
Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente
Víktima
Outor
- Maltrato pa medio di falsifikashon
Maltrato pa medio di falsifikashon ta un manera di kuido no adekuá ku ta difísil pa detektá. E outor konsientemente ta kousa kehonan físiko òf mental serka un mucha òf persona dependiente, òf e ta empeorá òf inventá esakinan. Frekuentemente, e kehonan solamente ta visibel ora e outor tei. Maltrato pa medio di falsifikashon ta un kombinashon di maltrato di e víktima ku e motivashon spesífiko di e outor: duna impreshon ku e víktima ta malu òf tin limitashon.
Paga tinu: rekonosé maltrato (di mucha) pa medio di falsifikashon ta difísil, i tin riesgo di mal diagnóstiko.
Sistema
Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Práktikanan dañino
Víktima
- Spesífikamente pa mutilashon genital di hende muhé
Outor
Sistema
Faktornan di riesgo i di protekshon
Faktornan di riesgo
- Abandono
- Matrimonio forsá
- Mutilashon genital di hende muhé
Faktornan di protekshon
Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Faktornan di riesgo i di protekshon
Faktornan di riesgo
- Víktima menor di edat
- Outor
Faktornan di protekshon
Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Áreanan di interes
Den kasonan di violensia doméstiko ta importante pa tuma bon nota di e konteksto i e situashon di e personanan konserní. Tin biaha, tin karakterístikanan òf sirkunstansianan ku tin influensia riba e apariensia di e violensia, òf e manera ku hende ta dil kuné. Esakinan nos ta yama áreanan di interes. Nan ta yudá bo pa tene un perspektiva mas amplio i pa konektá mihó ku e nesesidatnan di un persona òf famia.
Riba e tarheta di señal aki bo por klek riba e áreanan di interes ku ta kuadra ku e situashon. Despues, pa kada tópiko bo ta mira kua señalnan bo por nota, i ta duná bo tep i konseho tokante di loke bo por hasi, kiko bo mester tene kuenta kuné i kiko mihó bo evitá. Di e manera aki, e tarheta ta yudá bo pa aktuá di manera kuidadoso i konsiente.
Áreanan di interes
Aki bou bo ta mira e splikashon di e áreanan di interes ku bo a selekshoná. E informashon aki ta yudá bo pa skohe e intervenshonnan i aktuashonnan adekuá.
Komunidatnan será
Informashon:
Komunidatnan será por ta di índole religioso, spiritual, terapéutiko, sosial òf ideológiko. Frekuentemente, tin preshon di grupo fuerte, tin tiki espasio pa outonomia y tin pensamentu nos-nan. Por tin hopi preshon pa obedesé normanan i reglanan estrikto, loke ta pone ku víktimanan di violensia doméstiko i maltrato di mucha ta buska yudansa ku ménos fasilidat, òf nan no ta sinti nan mes liber pa duna informashon tokante di nan situashon Mester protehá e grupo, i pa víktimanan ta difísil pa kibra e lealtat aki ku nan tin pa ku e grupo. Hopi biaha tin kòntròl di informashon; ta tene fuentenan krítiko òf hende di pafó riba un distansia, òf ta kalifiká nan komo peligroso Pa profeshonalnan, esaki ta nifiká ku tin biaha, ta difísil pa identifiká señalnan. Tin mas riesgo riba dependensia, aislamentu i violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Mantené kontakto ta prioridat; ta hopi importante pa mantené konekshon;
- Puntra pa posibilidatnan pa tene kontakto, i tuma nota di preferensianan;
- Aserká e persona sin huzga i usa lenguahe neutral (por ehèmpel, evitá palabranan manera sekta);
- Registrá kuidadosamente unda e persona ta keda, e sirkunstansianan di kontakto (si e persona por tuma kontakto libremente) i si ya kaba tin instansianan involukrá;
- Purba komprondé e bista di mundu di e persona. Hopi biaha e persona ta parse konfundí; purba komprondé kiko ta pasa tras di e komportashon konfundí;
- Splika klaramente ku lo no aktuá sin konsultá kuidadosamente ku e persona involukrá; no ta tuma kontakto ku miembronan di e komunidat será sin konsultá e víktima;
- Splika e personanan involukrá ku e promé prioridat ta e protekshon di e víktima(nan);
- Tuma nota di relashonnan di dependensia. Den kaso di menornan di edat; inventarisá kua miembronan di e famia ta den e grupo i kua di nan ta pafó di e grupo, si tin kontakto ku famia pafó di e komunidat, i si tin kuidadónan alternativo;
- Tene kòmbersashonnan konfidensial i splika e víktima esaki eksplísitamente, pero sin primintí sekresia;
- Den kaso di konvikshonnan ekstremo (por ehèmpel ekstremo drechi òf ekstremismo religioso): drenta e kòmbersashon sin huzga. Identifiká si tin peliger pa e persona mes, su entorno òf sosiedat. Determiná si e konvikshon por eksistí pafó di e komunidat, i kon grandi e apoyo ta den sosiedat.
Violensia seksual
Informashon:
Violensia seksual ta nifiká ku un persona mester hasi, eksperensiá òf wak aktonan seksual sin konsentimentu (consent) kla i boluntario. Generalmente, e ta tuma lugá den situashonnan ku diferensia di poder, por ehèmpel den famianan, relashonnan sentimental òf relashonnan di dependensia. Frekuentemente, violensia seksual ta keda skondí pa hopi tempu, i e víktimanan no sa mustra señalnan (konkreto).
Konsentimentu ta nifiká ku un persona ta bai di akuerdo di manera boluntario, konsiente i kla, ku aktonan seksual. Menornan di edat, hende ku diskapasidat mental òf den relashonnan di outoridat (por ehèmpel den kuido, enseñansa òf religion) konsentimentu ta ainda mas vulnerabel.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-on (ku kontakto físiko):
- Sunchi òf mishi di manera no deseá;
- Sekso manual òf oral no deseá;
- Penetrashon vaginal òf anal no deseá;
- Penetrashon no deseá ku ophetonan;
- Stealthing: kita kondon den sekreto durante sekso sin ku a duna pèrmit pa esaki.
Ehèmpelnan di violensia seksual hands-off (sin kontakto físiko):
- Sexting no deseá òf distribushon di imágennan sunú;
- (Obligashon di) wak pornografia òf aktonan seksual;
- Masturbashon seksual no deseá òf forsá;
- Grooming (sedukshon digital di mucha) òf sextortion (chantahe online ku imágennan seksual);
- Eksposishon di kurpa no deseá òf forsá;
Señalnan:
No tin karakterístikanan di komportashon fiho ku ta indiká violensia seksual klaramente. E señalnan ta varia hopi di persona pa persona. Hopi di e víktimanan no ta mustra señal òf ta mustra tiki señal, per ehèmpel debí na bèrgwensa, kulpa, miedu òf lealtat pa ku e outor. Dediká atenshon partikular na komportashon ku ta desviá di e norma. Kiko ta komportashon normal pa un mucha di tres aña, i kiko no ta? Òf: e persona su komportashon a kambia?
Un señal ku sèmper ta indiká violensia seksual:
Tepnan despues di un revelashon (disclosure):
- Reakshoná di manera trankil i sin husga;
- Bisa eksplísitamente ku no ta e víktima su kulpa;
- Normalisá e emoshonnan: tur loke un hende ta sinti ta komprendibel;
- Puntra kiko na e momento ei ta mas importante pa e persona involukrá;
- Eksplorá huntu ki tipo di asistensia ta nesesario (médiko, sikológiko, hurídiko);
- Laga e paña i e lugá kaminda e akto a sosodé mas intakto posibel;
- Tene kuidou ku kontakto físiko: puntra si kontakto físiko ta deseá;
- Ofresé pa yuda pensa riba e siguiente pasonan òf buska yudansa;
- Den kaso di mucha:
- Despues di e kòmbersashon, yuda e mucha bini bèk den e situashon presente, pa e keda den un situashon seif;
- Informá e mucha tokante di e pasonan siguiente, e lokual ku e por spera di e profeshonal, i ken e por tuma kontakto kuné miéntras tantu;
- Verifiká ku tin apoyo formal i informal disponibel den e sírkulo di e mucha.
Stalking
Informashon:
Stalking ta nifiká ku ta sigui un hende di manera fèrfelu òf ta akosá un hende. Stalking ta un akto kastigabel. Tuma e sintimentu di víktima na serio. Si nan realmente tin miedu, tin hopi riesgo riba peliger/menasa. Si ta intervení den fase trempan, por evitá eskalashon. Paga bon tinu na kambionan di komportashon di e outor (eskalashon di komportashon) i e víktima (ansiedat, hiperalerta, aislamentu, problemanan di soño). Víktimanan di stalking tin derecho riba protekshon. Por ehèmpel, por imponé un prohibishon di drenta sierto área, òf un prohibishon di kontakto.
Señalnan ku ta indiká peliger agudo den kasonan di stalking:
Tepnan:
- Tuma señalnan di stalking na serio.
- Tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, i ku polis;
- Ta importante pa rekopilá pruebanan.
Violensia digital i online
Informashon:
Kada bes mas, formanan di violensia digital ta forma parti di violensia doméstiko. Formanan di violensia online ta; akoso online, skucha kòmbersashonnan den sekreto, stalking digital, shame sexting, grooming, sextortion, pornografia di vengansa, abuso finansiero i froude di identidat. Den kasonan di shame sexting òf pornografia di vengansa, e konteksto kultural por tin impakto adishonal riba e víktima.
Señalnan:
Tepnan:
- Puntra eksplísitamente pa eksperensianan fèrfelu online;
- Yuda ku pasonan práktiko: eliminá kontenido, kambio klavenan di kuentanan i konfigurashon di privasidat riba medionan sosial, rekopilashon di pruebanan, hasi denunsia;
- Si mester, tuma kontakto ku e Instansia di Konseho i Notifikashon Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha, òf konsultá: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline
Konsumo di supstansia
Informashon:
Konsumo di supstansia ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko i negligensia. Ademas, alkohòl i sierto droganan por oumentá e komportashon agresivo di un hende. E kontrol di impulso ta keda redusí, loke ta oumentá e riesgo riba violensia pa ku e pareha i/òf yunan. Konsumo di supstansia por okurí tantu serka outor komo serka víktima. Adikshon tin hopi impakto riba mucha. E ta relashoná ku situashonnan di kriansa insigur, ku imprediktibilidat, parentifikashon, ansiedat i problemanan di komportashon. Konsumo di supstansia den embaraso ta daña e beibi i ta un forma di maltrato di mucha. Tratamentu di e adikshon ta redusí e riesgo riba residivismo di violensia doméstiko.
Señalnan:
Tepnan:
- Hasi pregunta tokante di e konsumo di alkohòl òf droga: kua supstansia, na ki momentu i kon frekuente;
- Integrá kuido di adikshon den e enfoke: involukrá kuido di adikshon trempan den e proseso.
Problemátika di salú mental
Informashon:
Malesanan sikiátriko i síkiko ta afektá relashonnan i kriansa di yunan. Yunan di mayornan ku problemátika sikiátriko òf síkiko entre otro por asumí tareanan i responsabilidatnan ku no ta adekuá i no ta kuadra ku e edat di e mucha. Adultonan ku den hubentut a enfrentá violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha, tin hopi chèns di bolbe bira víktima òf pa nan mes bira outor di violensia doméstiko i/òf maltrato di mucha. Troumanan di hubentut por kondusí na problemátika síkiko den edat adulto. Adultonan i muchanan ku malesa síkiko ta mas vulnerabel pa bira víktima di violensia. Sea alerta pa stigma i tabú: Problemátika síkiko i violensia doméstiko tur dos ta tópikonan pisá. Víktimanan i outornan por sinti bèrgwensa òf tin miedu ku lo huzga nan.
Señalnan:
Tepnan:
- Komprenshon pa e antesedente i e problemátika por yuda krea konfiansa.
Hóbennan ku diskapasidat intelektual leve (LVB)
Informashon:
Ora un persona tin un IQ entre 50-85 i tin difikultat pa trata sosialmente, nos ta papia di diskapasidat intelektual leve (LVB). Aproksimadamente 1 di kada 6 siudadano hulandes tin un IQ entre 50-85. Hóbennan ku LVB ta kore mas riesgo pa bira tantu víktima komo outor di violensia. Ademas, personanan ku LVB ta mas vulnerabel pa bira víktima di trafikashon di hende. Nan tin ménos kapasidat pa komprondé e relashon entre kousa i konsekuensia, ta mas fásil pa influensiá nan i nan ta mas krédulo. Trafikantenan di hende konsientemente ta abusá e vulnerabilidatnan aki i tin biaha nan ta reklutá na lokalidatnan kaminda hende ku LVB ta keda. Personanan ku LVB tin 18 biaha mas chèns di bira víktima di eksplotashon seksual. Pa mas informashon tokante di LVB, konsultá Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB
Señalnan di violensia di (èks) pareha den kasonan di LVB:
Señalnan di eksplotashon seksual òf kriminal den kasonan di LVB:
Tepnan:
- Usa palabra simpel i verifiká ku e persona a komprondé bo;
- Eventualmente, hasi uso di material visual.
Malesa serebral òf problemanan di memoria
Informashon:
Ehèmpelnan di malesa serebral ta entre otro leshon serebral atkerí i demensia. Demensia ta e nòmber kolektivo pa malesanan ku ta afektá serebro, manera Alzheimer. Leshon serebral atkerí (niet-aangeboren hersenletsel – NAH) ta dañonan na e serebro ku un hende a atkerí despues di nasementu. Esakinan por wòrdu kousá por ehèmpel pa un aksidente, un tumor serebral òf un paro kardiako. Aproksimadamente 300.000 persona na Hulanda Oropeo tin demensia, i e kantidat aki ta kresiendo. No tin sifranan konkreto di Hulanda Karibense, sinembargo, e puntonan di konseho i notifikashon konosé vários kaso di demensia den kombinashon ku violensia doméstiko. Anualmente, aproksimadamente 140.000 persona ta keda afektá pa un leshon serebral. Leshon serebral ta kambia bida, tantu pa e pashènt komo pa esnan involukrá. E por kousa hopi strès i preshon di kuido, i p’esei e por afektá e sistema. Debí na esaki, tin mas riesgo riba ku e kuidadó informal no ta funshoná adekuadamente òf riba maltrato di hende grandi. Pa señalnan di kuido informal ku no ta funshoná adekuadamente òf maltrato di hende grandi: konsultá e tarheta di señal konserní.
Señalnan di malesa serebral òf problemanan di memoria:
Tepnan:
- Opservá kuidadosamente: wak si tin patronchinan i ripitishon;
- Papia ku e hende konserní i e kuidadó informal separadamente;
- Hasi preguntanan habrí: puntra tokante di sintimentunan di seguridat i rutinanan diario;
- Evaluá deklarashonnan médiko, pero keda alerta riba señalnan apnormal;
- No suponé ku e malesa ta e úniko splikashon pa sierto komportashon òf leshonnan;
- Evitá akusashonnan konfrontativo: esakinan por empeorá e situashon.
LHBTIQA+
Informashon:
Hende muhé lesbiana, hende hòmber homoseksual, hende bi+ i personanan transgénero tin mas probabilidat di eksperensiá violensia doméstiko ku hende sisheteroseksual. Den kaso di hende transgénero, e outor frekuentemente ta mayornan (di kriansa) òf rumannan (di kriansa) (46%) òf e (èks) pareha (25%). Den famianan por pasa ku no ta aseptá un identidat LHBTIQA+ (kompletamente). E transishon di hóbennan transgénero por wòrdu strobá dor di e mayornan. Hende LHBTIQA+ frekuentemente ta sufri di strès di minoria; miedu di enfrentá eksklushon i diskriminashon. Esaki ta stroba nan pa papia di manera habrí durante nan kontaktonan ku asistensia profeshonal. Ademas, esaki ta stroba profeshonalnan pa haña un bista adekuá di e realidat di e situashon. No tur persona transgénero i no-binario ta sinti seif den un refugio pa hende hòmber òf hende muhé. Ta importante pa mantené un aktitut habrí i di aseptashon. Ora asistensia profeshonal mustra inklusividat, esaki ta oumentá hende LHBTIQA+ sinti sufisientemente sigur pa pidi yudansa i apoyo.
Señalnan di strès di minoria:
Tepnan:
- Sea konsiente di posibel strès di minoria;
- Mustra ku bo tin aktitut positivo pa ku personanan LHBTIQA+;
- Pero no hasi preguntanan innesesariamente kurioso.
Divorsio kompliká
Informashon:
Ta estimá ku 15 pa 20% di e divorsionan den kua tin mucha involukrá, ta kana sumamente difísil. Den aproksimadamente 50% di e divorsionan kompliká aki, tin violensia doméstiko tambe. Mediashon solamente ta funshoná ora ámbos pareha ta dispuesto pa koperá i pa haña un solushon huntu. Den kasonan di teror íntimo, e outor por usa mediashon pa sigui ehersé kontrol i forsa. Mediashon no ta traha den kasonan di teror íntimo.
Señalnan:
Tepnan:
- Pèrkurá pa haña un imágen kompleto di e situashon: ken-ta-hasi-kiko-na ki momentu-ku kua impakto;
- Verifiká si e yu (t)a presensiá violensia;
- Papia ku (tur) mucha presente;
- Evaluá (un historia di) violensia den pareha durante e relashon.
Animal
Informashon:
E outor por usa e animal komo arma kontra e víktima, por ehèmpel dunando un kachó komando pa e morde. Por usa animalnan komo medio di chantahe, pa menasá, manipulá, kontrolá, humiá, spanta òf forsa un hende pa keda den e relashon. E outor por menasá ku violensia kontra di e animal. Víktimanan ke posponé nan huida pa akohida di hende muhé, pasobra nan no ke laga e animal serka e outor. Afortunadamente, bestianan di kas ta bon biní serka algun lugá di akohida.
Señalnan di e animal:
Señalnan di e doño:
Tepnan:
- Puntra si tin animal na kas;
- Papia di e posibilidatnan pa akohida di bestianan di kas.
Hende hòmber / mucha hòmber komo víktima
Informashon:
Anualmente, 80.000 hende hòmber ta víktima di violensia serio den sírkulo doméstiko na e parti oropeo di Hulanda. Pa Hulanda Karibense, no tin sifranan eksakto disponibel pa esaki.
Víktimanan maskulino di violensia doméstiko ta eksperensiá un tabú grandi i inkredulidat den nan entorno. Frekuentemente, nan ta sinti ku nan ta e úniko ku ta pasa den e situashon aki, loke ta pone nan sinti bèrgwensa. Solamente 3% di víktimanan maskulino ta akudí na polis. Hende hòmber òf mucha hòmber sa tin otro maneranan pa ekspresá problemanan òf buska asistensia. Hende hòmber tin mas tendensia di ke solushoná e problema nan mes. Bèrgwensa tambe sa hunga un ròl ainda mas grandi. Tambe den e sistemanan di kuido i bienestar tin prehuisionan (inkonsiente) tokante di violensia kontra hende hòmber i mucha hòmber. Na Hulanda tin refugionan pa hende hòmber ku ta enfrentá violensia doméstiko. Pa mas informashon, konsultá www.mannenmishandeling.nl. Na Hulanda Karibense tin opshonnan di refugio pa víktimanan maskulino. Pa mas informashon, tuma kontakto ku e instansia di konseho i notifikashon riba bo isla.
Señalnan:
Tepnan:
- Sea konsiente di e echo ku hende hòmber tambe por ta víktima;
- Tuma señalnan na serio.
Antesedente di migrashon
Informashon:
Algun migrante ta dependé di e relashon pa nan státus di residensia, loke ta oumentá e riesgo riba violensia doméstiko. Inseguridat tokante di státus di residensia òf státus indokumentá ta un faktor di riesgo pa violensia doméstiko. Frekuentemente, migrantenan tin ménos konosementu di e sistemanan di kuido i bienestar na Hulanda Karibense, loke ta pone ku pa nan ta mas difísil pa haña akseso na asistensia. Noshonnan estrikto tokante di género por hunga un ròl den e echo ku violensia ta keda skondí. Den algun kaso, e echo ku ta hui pa violensia doméstiko ta motibu pa otorgá un státus di residensia òf pèrmit temporal. Bo ta haña mas informashon tokante di e tópiko aki serka IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Refugiadonan menor di edat kende ta biaha ku nan mayornan i refugiadonan menor di edat sin supervishon i kompania ta den un posishon ainda mas vulnerabel.
Señalnan:
Tepnan:
- Duna informashon tokante di e posibilidatnan di yudansa i akohida den kasonan di violensia doméstiko.
Warda i kompletá
Awor, bo por warda e señalnan i faktornan di riesgo ku bo a marka den un formulario PDF, ku – unabes ku bo a ward’é riba bo kòmpiuter – bo por kompletá ku informashon adishonal. E ora ei, lo eliminá e informashon di e aplikashon aki. Podisé tin problemanan spesífiko adishonal ku ta apliká den e kaso aki. Si ta asina, bo por konsultá e tarhetanan di señal aki bou; e ora ei, lo no eliminá e señalnan for di e otro tarhetanan. Si no ta asina, bo por skohe warda komo PDF pa risibí e fail. Si bo usa e tarheta di señal riba un iPhone, posibelmente lo warda e formulario den iBooks. For di einan, bo por manda e fail bo kòmpiuter pa hasi kambionan.Tarheta di señal
Tin biaha, nos no ta konsiente di e señalnan di violensia doméstiko. P’esei, a desaroyá e tarheta di señal aki. E ta kontené señalnan ku por apliká na e víktima i e outor, i ku por indiká ku tin violensia doméstiko. Den e tarheta aki, pa kada grupo di edat bo ta haña un resúmen di señalnan ku por indiká ku tin violensia doméstiko. Algun di e señalnan tambe por indiká ku tin otro problema. Kasi nunka tin un señal so. Mayoria biaha, lo bo rekonosé vários señal na mes momentu.
Nos ta papia di víktima i outor pa klarifiká señalnan i komportashon. Eksperensia ta siña nos ku frekuentemente tin resiprosidat. Víktima i outor ámbos por tin un ròl den e desaroyo i e kontinuashon di violensia doméstiko. Ademas, un outor por bira òf ta víktima, i víktimanan por bira òf ta outor.
Bo por usa e tarheta di señal aki tambe pa traha ku e Kódigo di Protekshon. Ora bo klek riba e señalnan ku ta apliká na e situashon, ta kompilá esakinan den un formulario ku bo por warda komo PDF, ku por hasi adishonnan na dje posteriormente. Den e formulario aki tambe ta menshoná e siguiente pasonan di e Kódigo di Protekshon, i tin espasio pa registrá e resultadonan di e pasonan aki. Pa mas informashon tokante di e Kódigo di Protekshon i hèrmèntnan pa usa esaki, konsultá: www.nomasnomore.nl.
Tarheta di señal riba papel
Por pidi e tarheta di señal pa Violensia Doméstiko i Maltrato di Mucha riba papel atraves di info@nomasnomore.nl
Formanan di violensia doméstiko
Riba e tarheta di señal, nos ta distinguí entre gruponan meta, pasobra señalnan i faktornan di riesgo por varia entre e gruponan. Ademas, tin tarhetanan pa formanan spesífiko di violensia, manera violensia relashoná ku honor òf maltrato di hende grandi. E temanan aki no ta mará na edat, pero nan sí tin nan mes lugá debí na nan karakterístikanan spesífiko.
Diferente formanan di violensia tambe por okurí na mes momentu. Tin biaha, e señalnan ta mustra riba un forma spesífiko, tin biaha riba vários. P’esei nos ta konsehá: semper konsultá tur tarheta ku posibelmente ta aplikabel.
Áreanan di interes
Despues di a yena e tarhetanan di señal, bo por skohe kua áreanan di interes ta aplikabel. Áreanan di interes ta karakterístikanan òf sirkunstansianan ku por tin influensia riba e apariensia di e violensia doméstiko, i e manera ku hende ta dil kuné. Despues di a hasi klek riba e áreanan di interes aplikabel, e señalnan i tepnan spesífiko pa esakinan ta sali den pantaya.
Violensia di banda di un profeshonal
Bo ta sospechá ku den e relashon profeshonal–pashènt tin violensia, bo mester tuma kontakto mesora ku e organisashon en kuestion òf ku bo hefe. Den e kaso aki, traha ku e Kódigo di Protekshon no ta aplikabel.